Nyttårsforsett: Eg vil bli meir lik Ari

Gjennom heile romjula har eg tenkt mykje på Ari Behn. Kor tragisk det var at mørkret skulle ta så makta over han at han velte å avslutte livet. 

Faksimile Dagbladet 27. desember 2019

I dagane etter Ari Behns død har godorda om han strømma på gjennom media. Noko av det som har gjort mest inntrykk, er å lese om korleis han var mot andre menneske. Han var ein som såg og anerkjente den han møtte, han hadde alltid eit godord på lager til andre, og han kunne hugse att folk etter mange år. Det har vore sagt i veka som har gått, at han skulle fått godorda om seg mens han levde. Det er jo alltid lettare å skrive ein nekrolog enn å tale rosande om ein som er i live.
I nyttårstalen snakka Kongen om akkurat dette. "Vi skal gjøre alt vi kan for å se denne (livs)kraften i hverandre og løfte den frem". Og så sa han dei fine orda som er på bildet under her (bildet funne på Facebook). 
Kanskje var det frå Ari han lærte kor viktig det er å sjå kvarandre og gi kvarandre dei gode orda?

Gjennom dei siste seks-sju åra har eg i desembermånadane prøvd på akkurat dette. Når adventa kjem, framsnakkar eg ein eller fleire kvar dag på veggen min på Facebook. Eg begynte med det fordi eg høyrte ei på radioen som fortalte om at ho gjorde det ein dag eg var på veg til arbeid. "A ha, det kan eg og gjere", tenkte eg, og starta med det med ein gong. No har det blitt ein viktig førjulstradisjon for meg. Kroppen min og bevisstheita mi innstiller seg på det allereie ein gong i november.
Eg hugsar og at ho som no er fylkesordførar tente på ideen samstundes. Etter nokre dagar eller veker vart det ikkje meir med ho. Kanskje oppdaga ho det som slår meg kvart år. At det krevst både tid og omtanke for å gjere det. At ein ikkje berre framsnakkar dei som er nærmast, men at det og gjerne bør vere ein god grunn for at nettopp det mennesket får sitt namn nemnt den dagen - og at eit menneske blir hugsa for den ein er meir enn det ein gjer. Derfor er det faktisk litt meir intellektuelt å gjere det enn ein kanskje trur. Det ligg meir arbeid bak enn berre dei orda som når den som les.
Å hugse å framsnakke kvar dag, krevst litt ekstra merksemd og hugs. Eg har fått mange positive tilbakemeldingar på desse daglege boosta av gode tankar. Mange av vennene mine på Facebook synest det er hyggeleg å sjå kven eg vil trekke ekstra fram dei dagane.
Men eg kjenner eg møter meg sjølv støtt i døra - fordi i blant står eg rådlaus og lurer på kven som skal få sitt namn nemnt. Kven er det eg ikkje har nemnt før? Det skapar stress og panikk hos meg om eg ikkje har fått det til - det som eigentleg skal vere berre triveleg førjulsskribleri på veggen min.
Eg skal ikkje rose meg sjølv opp i skyene for at eg gjer dette, men ønsker å understreke at det å gi godord til andre er eit bevisst val ein tar. For Ari Behn låg dette tydelegare framme i bevisstheita enn det gjer hos folk flest.
Dei siste dagane har eg lest og høyrt frå fleire hald at han var den utvilsamt mest oppmerksame ein kunne vere i same rom med. "Ari var den varmeste og vennligste, en som fikk enhver han møtte til å føle seg som den eneste", skreiv Fredrik Skavlan i sosiale media i romjula (sitat: Dagbladet).

Gjennom romjula har eg tenkt mykje på Ari Behn. "For en fin fyr var", som Astrid Meland i VG skreiv. Eg har tenkt at eg ønskar å bli meir lik Ari Behn. Eg har lyst å bli flinkare til å sjå dei menneska som er i rundt meg - ikkje berre dei, men folk eg møter, folk eg ikkje kjenner, folk eg berre råkar på. Eg har lyst at fleire skal oppleve at dei er spesielle for meg. I 2020 vil eg bli flinkare til å gi fleire godord.

Men korfor skriv eg dette her?
Jo, fordi at det å få det til, krevst enorm merksemd og åtgaum frå mi side, eg må bli meir opensinna i møte med folk. Det gjer noko med heile det mennesket eg er. Fordi eg vil bli eit bedre menneske - eg vil tenke at eg har eit potensiale på å bli enda snillare og hyggelegare. Og det er ikkje fordi det skal vere noko eg skal skryte av eller gjere meg stor på. Når eg skriv det her, stiller eg samtidig strengare krav til meg sjølv - for at du som lesar kan spørre meg om korleis det går i dette "prosjektet". Eg vil nådig bli svar skuldig...
I følge Blomster-Finn skal Ari Behn ha sagt at han ikkje har tid å tale dritt om andre. Det er noko å strekke seg etter. Tenk om vi i 2020 kunne ha det travelt med å ikkje snakke dritt om andre - men ha god tid til å vere saman med kvarandre.
Å tale vel om andre og til andre gjer noko med heile mennesket. Det påverkar sinnet ditt, det gjer at du ikkje får lyst til å spreie ut så mykje gørr som kanskje elles kan komme. Det gjer deg sterkare i møte med dine medmenneske.
Om du er i lag med menneske som er slik, vil det vonleg spreie seg. Ein kjenner at ein skjerper seg på å vere eit bedre menneske - og er ein skjerpa lenge nok, blir det ein vane. Eg tenker at folk flest ikkje har vondt av å skjerpe seg...
Viss det som var Ari Behns sinnelag kan gjere at mange fleire blir meir oppmerksame på menneska i rundt seg. Viss mange fleire blir litt flinkare til å gi gode ord til både kjende og ukjende - viss vi startar leite etter livskrafta i kvarandre, slik kongen sa i nyttårstalen - då trur eg vi er med og bygge eit bedre samfunn rundt oss.
Ari Behn viste i praksis Kongens ord om at alle er like mykje verd - no har han kasta hansken over til deg og meg: No er det oss det står og fell på!
Ein på Twitter skreiv at vi no må gjere som Kongen befalar. Eg vil gjere det slik Ari praktiserte <3

Faksimile VG 27. desember 2019

Ein dag for å vere snill

I dag er det reinhaldarane sin dag - dei fortener litt ekstra merksemd på dagen. 

Reinhaldarar er englar på jord <3

Utgangspunktet for dette blogginnlegget er å gi reinhaldspersonale over heile Noreg ei ekstra merksemd - sei at eg set pris på den jobben dei gjer!
Har du tenkt over korleis det blir om vi ikkje har reinhaldarar? Alternativet er langt verre -  så absolutt. Det same med dei som hentar søpla vår.

I høve denne dagen gjorde eg litt krus på reinhaldarane på jobben min. Smurte med nokre brødskiver julebrød og tok med litt lefse, skreiv eit hyggeleg kort til dei, og sette boksen på arbeidsplassen deira. Sjølvsagt skjønte dei at det var meg, og det var hyggeleg at dei skjønte det. Etterpå la eg ut eit par bilete av det heile, tagga eine kollegaen og merka bilda med at eg kjente meg snill.

I adventa har eg min eigen spesielle adventskalender på Facebook, nemleg ein framsnakkingskalender. Det er fjerde året eg gjer det, og det krevs litt ekstra konsentrasjon og merksemd å hugse å gjere det. Det krevs litt planlegging, for vennene mine på Facebook har ei forventning om at eg skal gjere det. Den forventninga forpliktar. På same måten som at blogginnlegg må planleggast, må og framsnakkinga planleggast - rett og slett for å vere henta frå hjartet og ikkje av plikt!

Slik såg dagens helsing til reinhaldarane på skulen ut :)

No kjem eg til poenget mitt: At det å gle kvarandre og vere snill kvarandre ikkje er noko stor kunst - men det må trenast på.
Eg hugsar eg tok vare på stripar med teikneseriar frå avisa ein periode - eg tippar det var Hårek. Ei av stripene handla om kor sint og sur han var. Til slutt ropte han ut i si fortviling - "kan ikkje nokon komme og oppmuntre meg?" Den var veldig humoristisk, men hadde mykje meining gøymt bak humøren.
Har du kjent på den følelsen - kan ikkje nokon kome og oppmuntre meg?! Den er ikkje god. Du drøymer om at nokon skal komme og gjere noko hyggeleg til deg, vere snill og omtenksam. Det er ikkje ofte eg opplever det sjølv, sjølv ikkje då eg trong det aller mest når sjukdom og død var livet mitt. Men det er ei historie eg hugsar frå då - om ei som brydde seg.
Dette skjedde om hausten etter at eg var blitt åleine. Eg var på butikken og handla mat då eg tilfeldigvis støytte på ei av bygdas kvinner - ei dame eg då kjente som triveleg, men ikkje noko meir enn det. Vi stoppa og prata, og ho spør korleis eg har det. "Det kan eg ikkje hugse sist nokon spurte meg om", svara eg som sant var. Då vi var ferdige med handlinga, inviterte ho meg på kafeen ved sidan av og spanderte kaffe og kake og ein triveleg prat. Då vi skiltes, hadde eg med ei fin potteplante i nettet heim frå ho. Det var så lite som skulle til for at eg kjente meg sett og møtt, ho var oppriktig snill mot meg (og det er hennar gode vesen :) ) - og eg kjenner fortsatt eg blir takksam når eg fortel denne historia fire år etterpå.

Desember månad er ein månad vi må prøve å vere ekstra snille mot kvarandre - ikkje berre mot dei vi vil vere naturleg snille mot, men mot framande og. Sei "hei" og smil til bussjåføren, ta ein prat med ein framand på kjøpesenteret, inviter nokon på kaffe.
Å vere snill er noko eg trur dei aller fleste har inne i seg, men viss det ikkje blir trena på å vere snill og positiv merksam mot kvarandre, vil det bli undertrykt. Når ein trener på det - sjølv om det ikkje kjem frå hjartet - vil det til slutt bli noko som kjem innanfrå. Ein blir påverka av sine eigne tankar og handlingar.
Derfor skal eg fortsette med å framsnakke gjennom heile adventa. Når eg kjenner hjartet mitt blir glad av å gjere det, trur eg og mange andre gler seg saman med meg!

Ha ei riktig fin veke - hugs å framsnakke andre menneske <3

Finn nokon å glede - det er ikkje så mykje som skal til :)

Redda av kjendisen...

Ein einsam gutt på 11 år ved eit stort bord. Ingen ville sitje saman med han fordi han er autist. Historia er ikkje særskilt, men fekk eit lykkeleg utfall.

TV2 fortalte denne veka historia om den einsame guten som fekk selskap av fotballstjerna ved lunsjbordet på skulen. Ei fotballstjerne som såg den einskilde guten gjennom mengda av alle andre.
Eit enormt lykketreff for guten, ei historie det står respekt av og til å følge etter av for oss andre.

Eg har opplevd noko lignande sjølv, og eg kjenner fortsatt på takksamheit for han som redda meg ut av situasjonen.
Det var juletrefest på bedehuset i bygda. Jenta mi var 2 eller 3 år gammal, så vi hadde budd berre 1-2 år i bygda, og kjente fortsatt mesta ingen her. Ho gjekk ikkje i barnehage, men hos dagmamma, så det var ikkje så lett å bli kjent med folk. Då vi kom inn i salen på bedehuset, gjekk eg derfor bort til dei få eg kjente og spurte om det var ledig. Nei, det var ingen som hadde ledig plass. Skuffinga mi var sjølvsagt stor, men eg gøymde den inni meg, og gjekk og sette meg der det var ledig - på eit bord åleine, dottera mi og eg.

Sannsynlegvis hadde vi nok vorte sitjande der aleine heile festen om det ikkje var for at det var ein person som var ute i absolutt siste liten - presten. Han skulle halde andakten til forsamlinga, men var lovleg seint ute. Derfor gjorde han det samme som dei aller fleste ville gjort - sette seg ned ved det første og beste bordet han såg det var ledig plass på. Det var mitt bord. Det var heilt tilfeldig, kan eg tenke, men det var mitt bord. For eit lykketreff! Presten var både morosam og lett å prate med, og festen gjekk som ein draum for oss då vi fekk så bra selskap ved bordet.

Denne historia er eigentleg ein parantes, Eg tvilar på at presten hugsar denne historia meir enn 10 år etter. Men for meg vart det ei historie å minnes med takksamheit.
Moralen i begge desse historiene er kanskje openbare: Ver venleg mot framande menneske, ver open for at dei og kan vere verd å gi av di tid til, ikkje fordøm menneske du ikkje kjenner. Ein framand er ein venn du ikkje kjenner.

Eit oppgjer med einsemda!

No kjenner eg det er tid for å ta eit oppgjer med vår tids nye moteord: Einsam.

Eg kjenner eg treng å seie frå om bruken av det som ser ut til å ha blitt eit moteord i media: einsam.
Ikkje så reint sjeldan ser eg det brukt. Og det er ikkje av folk som står fram med si einsamheit - nei, sjå på desse eksempla:
"Det er einsamt å vere spiss," sa ein av vår tids betre spissar i eit intervju.
Ja, det er muleg at det kan kjennast litt einsamt like der framfor mål, men det er heilt sjølvvalgt, og du får better det godt betalt for å stå der og henge saman med den sjølvvalgte einsamheita di!
"Det er einsamt å vere gravid," lyste det mot meg frå eit av desse moderlege magasina for nokre år sidan.
Eg opna ikkje opp magasinet for å sjekke kva kjendissyngedama syntes var så einsamt med det. Dei aller fleste greier seg no gjennom dei ni månadane. Ein del oppmerksamheit følgjer det og med det å vere gravid, så den einsamheita skal vel vere overkommeleg!
Det siste eg las var at det er einsamt å skrive... Tja... eg har ikkje sett einsemda i det. Tvert i mot. Eg skriv, og om eg vil meddele noko til omverda, så publiserer eg det. Enkelt og greit! Om eg vil at nokon skal vurdere teksten, så hadde eg vel funne nokon som ville lese det for meg.

Eg tok for sikkerheits skuld og googla det. Då fann eg til dømes "det er einsamt å vere gründer", "det er einsamt å skrive doktorgrad", "det er einsamt på toppen", "det er einsamt å vere single". Eg reknar med at den som les dette, ser kor eg vil hen.

Eg trur ikkje nokon av dei som har kjent einsemda knuge i hjarte og sjel kjenner seg att i desse skildringane. Populistiske vinklingar på noko som svært mange synes er eit hån mot det som faktisk er einsamheit!
For snart to år sidan vart eg intervjua av den avisa eg sjølv arbeider i. Der tok eg eit slags oppgjer med den mykje brukte floskelen "eg har tenkt på deg". Ja, det er fint å vite at ein var i tankane til nokon, men eg er ikkje tankelesar, eg merka ikkje tankane. For meg var tanken rett og slett ingen ting verd! Det er berre drønnande malm og klingande bjølle! Det er korn som fell på steingrunn som vil blese vekk!
Eg høyrer andre som har hatt tunge periodar og fortel det same. Folk som kjem bort til dei og fortel at dei har vore i tankane deira. Men dei heller hadde ikkje merka den tanken. Det var ingen som ringte og sa det, ingen som kom på døra med ei helsing og sa det, ingen som inviterte på ein kaffeprat og sa det.

Kvifor var du der ikkje då dagane var onde?

Eg har tenkt mange gonger på dei eg trudde var vennene mine - folk på min alder som eg hadde kjent i mange år.Venner eg oppsøkte då eg var sjuk, og som eg trudde ville ta kontakt med meg då døden ramma i familien. Men det var stilt. Knappast eit lite "kondolerer" på facebookveggen.
Eg har tenkt på dei som tok kontakt med meg etterpå, som sende venneforespurnad med "lovnad" om å vere ein venn - sjølv om eg ikkje hadde vore bra nok tidlegare for deira vennskap.

Ei anna form for hån er dei som ikler seg sjølvmedlidingas kappe når dei set ut på facebook at dei har hovudpine, forkjøling, influensa, myggstikk, vondt i ei tå, vondt i hovudet... Jauda, men det meste av dette går over. Det er smertar kroppen faktisk er skapt for å kunne handtere. Det er litt enkel form for motgang som dei aller fleste er skapt til å klare, du må berre overbevise deg sjølv om at det er slik.
Jau, eg veit at vi alle slit med kvart vårt, men med respekt for dei som faktisk er sjuk - alvorleg sjuk og langvarig sjuk, så tenker eg at vi menneske alt for ofte ramlar ned i ei boble av sjølvmedliding for små bagatellar. Og når vi synes synd på oss sjølve, vil vi gjerne at andre og skal gjere det. "God betring med hovudpina di!" Ta deg eit par ibux, så går det nok over.

Einsemd - sjølvmedliding - sjukdom. Sider ved livet som dei aller fleste på eit eller anna tidspunkt vil bli prøvd i. Då blir du prøvd om du har ryggrad til å stå i det. Dei aller fleste har både familie og gode venner i rundt seg, men likevel kan du bli prøvd i livets små og store motgangar. Det er eit ordtak som seier at vi ikkje får meir enn vi kan makte å bere. I blant ei mager trøyst for dei som står i det, men det kan vere muleg å sjå sanninga i det når ein har greid å gå vidare.

Då Lene Marlin stod fram med si historie om sjølvmordsforsøket, tenkte eg på den sangen ho sjølv var med og laga - "Venn".
"Jeg vil være en venn, jeg ser at du faller - du vil reise deg igjen!"

Kvifor var du ikkje der då dagane var onde? Eg har lurt på det mange gonger, og eg vil aldri finne svaret.

Fine blommar veks ikkje på tre

Fine blommar 

veks ikkje på tre - 

Ei sjeldan rose

lar vi vere i fred,

du løfta meg opp

då eg låg under

du gav meg trøyst 

og gav von 

om betre stunder.

Fine ord

veks ikkje på tre - 

Ei melding 

"hei, korleis går det, 

eg har tenkt på deg!"

Ord med meining

- gode tankar til meg.

Ord med håp 

om å ta nye steg.

Fine hjarte 

veks ikkje på tre
Dyrebare ven 
- takk at du ville meg gle!

Dufta av vennskap 
då eg hadde det tøft,
var det som vart
det mest dyrebare løft!

Dette diktet er skrive som ei hylling til dei veldig-veldig få som var der for meg då livet var vanskeleg, og ein særskilt ven var den som var inspirasjon til dette diktet :)

Personane på biletet har ingen tilknytning til meg eller diktet.