Eg er sliten!

Eg er sliten. Det kjennast i kroppen, det kjennast i hovudet og det kjennast i hjartet. 

For ikkje lenge sidan vart det kjend kva nyordet 2016 vart: Første gongen presentert av statsminister Erna Solberg allereie nyttårsdag i talen hennar på tv. Ordet var kvardagsintegrering, og ho snakka om korleis kvar og ein kunne vere med og integrere våre nye landsmenn. I enden av 2016 har VG introdusert eit nytt ord: Kvardagseinsemd. Den einsemda mange av oss kjenner på når livet rullar og går i det kvardagslege.
VG har presentert ein serie med intervju av vanlege menneske i forskjellige aldrar som fortel om si einsemd. Sjølvsagt kjenner eg meg igjen. Er det verkeleg noko menneske som aldri har kjend på einsemda? Når eg les korleis dei stygge nettrolla kroer seg, og bruker desse historiene til å slenge drit om dei som brukar motet sitt til å fortelje om seg sjølve, blir eg sint og oppgitt. Det er ganske mange som manglar emna til empati rundt om i kongeriket Noreg.

Eg er sliten, fordi den - einsemda - forfølger meg. Den var min "venn" - min forhatte venn - i oppveksten. Den som tok bestevenninna mi frå meg - og gav ingen ting igjen - ikkje noko anna enn tomheit. Då var eg 9 år. Han hadde rett han som sa "Fåfengt og forgjengeleg - alt er fåfengt!"*. For bestevenninna mi fekk eg aldri igjen. Og livet for ein 9-åring var å sakne. Men saknet var ikkje forgjengeleg.
Saknet tok eg med meg gjennom oppveksten. For der eg vaks opp, var det ingen å vere saman med. Og på skulen eg gjekk, var det ingen å vere saman med. Eg gjekk til skogen, men eg ropte ikkje, for svara eg kunne få, hadde eg ingen bruk for.

Så skulle eg prøve å bli eit sivilisert menneske. Alle andre var det - det er ikkje vanskeleg. Lytt og lær. Sjå og lær. Kven kunne lære meg å lytte når eg berre ville prate? Kven kunne lære meg å teie når munnen løp løpsk? Kven kunne lære meg å stoppe når eg ville springe?

Har du kjent på at du saknar noko? At du heller vil vere ein annan stad? Saman med andre menneske? At du ikkje greier å tilfredsstille deg sjølv?
Det er tungt - du blir sliten. Det er vondt. Og tomt. "Fåfengt og forgjengeleg". Livet handlar om å kompensere og erstatte. Kjem liksom aldri i gong med det som er sjølvet prosjektet livet. Men skalet mitt er ikkje forgjengeleg. Skalet er mi hylse. Min trufaste beskyttar. Du kjem ikkje inn. Eg kjem ikkje ut. Kanskje møtte du ein liten bit av meg - ein liten bit.

Og no er eg sliten. No er eg lei av den sosiale lykkekarusellen. Eg må hoppe av - ta eit steg til side. Karusellen gjer meg svimmel, tung, trist. Grå. Har du først hoppa av, kjem du deg aldri på att. Det er faren du utset deg sjølv for. 

Eg treng ikkje lykka, vil ikkje ha lykka. Eg høyrer ikkje til. Eg høyrer ikkje til nokon stad.
"Den som er lykkeleg er sjeldan einsam", heiter det. Eg var ikkje lykkeleg - ergo eg var einsam.

Så kva saknar eg?
Då eg hadde blitt aleine, tenkte eg "tenk om nokon kan komme og gjere dagen min litt lysare". Men det kom omtrent ingen. I eitt år sat eg i sofaen med telefonen i handa, pcen i fanget og stirra tomt inn i fjernsynet.
Ein gong sa eg eitt eller anna om einsemda til ei dame eg møtte på butikken. Ho kikka tomt ut i lufta - det var tydelegvis ikkje hennar ansvar. Og det er den erfaringa eg har gjort meg - det er ingen sitt ansvar.

Eit oppgjer med einsemda

Eg skulle ønske nokon inviterte meg og ungane på eitt eller anna - på tur, på middag, på hyttetur. Det er noko vi sjeldan eller aldri opplever. Vi blir aldri invitert på juleselskap til nokon. For ganske mange er det det jula handlar om - for ganske mange finst det ingen å gå på besøk til.

Til sist: Eg veit eg ikkje bør legge ut dette. At eg ikkje skal snakke om det. At ungane vil reagere og det meste vil ikkje bli betre. Men eg trur ikkje min tekst skil seg så veldig frå dei historiene andre fortel. Eg redd eg skal bli oppfatta som sutrande - men alt eg spør om er å bli inkludert og kunne kjenne på at eg er rekna med.
I dag er det nyttårsaften. Lenge såg det ut til at ungane og eg skulle vere aleine. Så ringte eg mamma, og vi var einige om at i staden for at dei tre og vi tre sitt aleine i kvar våre hus, kan dei komme til oss. Vi blir ikkje aleine. Eg lurer mang ein gong korleis verden hadde sett ut utan familien min.

Eg gøymer sorgene i livet mitt

Eg gøymer sorgene

i livet mitt

Eg vil ikkje vite av dei,

men dei går ikkje frå meg

Eg knugar dei 

tett inntil meg

- og slepp dei ikkje,

- eg held dei

  og dei held meg

Sorga over 

- dei som plaga

- og som berre snudde ryggen til

dei som drog

- og dei som døydde

   - dei som berre forsvann

Eg gøymer meg i sorgene

- for å tåle at det kjem nye

(for dei kjem, eg veit)

For å forstå dei som lir

Kanskje for å vere ein ven

- men nærast ven 

er eg med dei

som eg gøymer 

- sorgene i livet mitt.

Tida lækjer mange sår

- vatn slettar spor i sanda...

  

Eit vondt barndomsminne

Historia denne veka om Karoline med psykisk utviklingshemming som ikkje fekk vere med på klassetur til Gran Canaria, tok meg over 30 år tilbake i tid.

Ein liten fådelt skule. Fire lærarar. Sju elevar i ungdomsskulen. Ni elevar i barneskulen. Ei lita jente på ni år åleine i tredje klasse.

I barneskulen heldt dei på med eit opplegg som handla om brevutveksling mellom ungar i Noreg og ungar i Afrika. Dei norske ungane heldt til i rundt Hamar-kanten. Eine læraren på skulen kom og frå Hamar-kanten. På den måten dukka ideen opp om å dra på klasse-/skuletur til Hamar opp. Alle i barneskulen var med på opplegget, og då skulle vel alle vere med på turen og?
Planlegginga av turen kom i gang, og det var mykje som skulle opplevast. Både domkyrkjeodden på Hamar og Skogbruksmuseet i Elverum skulle visst besøkast - blant anna.

Skuletimane gjekk, dagane og vekene gjekk, men den vesle jenta i 3.klasse skjønte etter kvart at det var noko som ikkje stemte. Ho var ikkje inkludert i turplanane. Det viste seg at turen var for dei i 4., 5. og 6.klasse, og det til trass for at den vesle jenta var med på undervisningsopplegget.
Sørgmodig måtte ho sjå at søstera drog på tur medan ho sjølv måtte vere heime.

"Det var jo uansett ikkje plass til meg i ein av bilane," tenkte jenta om hamarturen ho ikkje fekk vere med på. "Kanskje eg var for lita," tenkte ho og. Men uansett fekk ho aldri nokon forklaring på kvifor ho ikkje fekk vere med på den turen - ho hadde jo så lyst. Var det verkeleg berre ho som ikkje skulle på skuletur den våren?
For i samme tida dukka det og opp at elevane i 7., 8. og 9.klasse skulle vekk på ein todagarstur til Oppdal. Ikkje så langt, men uansett: tur. Sørgmodig stod den vesle niåringen  og såg på at broren og drog avgarde på klassetur.

I ettertid er det lett å tenke at lærarane kanskje var offer for eit system - eit system eller ei handling dei ikkje skjønte konsekvensen av.  Det er og lett å sjå at det var heilt feil det dei gjorde. At ein ikkje ekskluderer ungar i eit system der alle skal vere inkludert.

Den vesle jenta var eg. Eg ber ikkje lenger nag til lærarane - dei visste nok ikkje kva gale dei gjorde. Oppstanden rundt turen Karoline ikkje fekk vere med på, har aktualisert det å inkludere alle i skulen. Historia om Karoline brakte meg 32 år tilbake i tid. Minnet om den gongen eg var den einaste eleven på skulen som ikkje fekk på skuletur, er eit vondt minne - og eg fortel denne historia for å vise at Karoline si historie dessverre ikkje er unik.

"Verdas verste jul!"

"Mamma, er det ingen som likar meg?" spør seksåringen meg når julekvelden med gåveopninga er avslutta.

Skuffinga var stor - julegåvene hans fekk plass i ein høveleg stor gåvepose frå KappAhl, og kjensla av å vere kveldens tapar, var ikkje god hos den fortsatt vesle guten min.

Han sa det allereie då han opna augene om morgonen juleaftan: "Verdas verste jul!" Og det var ikkje talet på gåver som var i tankane hans. Eg minnes vel ikkje ordrett korleis han sa det, men noko slikt som "kvifor måtte sjukdommen ta bestevenen min?" Han sa det fleire gonger gjennom dagen - "verdas verste jul!" - og saknet etter bestevenen pappa var enormt!

Eg begynte å merke det dei siste dagane før jul sjølv og. Dette med at jula er ei familiehøgtid - at ein skal vere saman med dei ein er glad i. Når ein ikkje kan vere saman med den ein er mest glad i, blir sorga og saknet mykje større.
Eg merkte det på musikken eg sette på cd-spelaren. Mesta umedvitent er det Jan Werner Danielsen som hamnar på spelaren når saknet blir stort. Jan Werner døydde så alt for ung, og når eg høyrer han syngje, saknar eg han og! Han var ein framifrå liveartist og songar!

Eg trudde eg hadde gjort førebuingane til jula så godt at høgtida skulle gå greitt. Men eg greidde ikkje å arbeide så fort og rasjonelt som eg tenkte. Alt gjekk så mykje treigare enn eg trudde, så då vi måtte reise avgarde juleaftan ettermiddag for å rekke julefeiringa hos foreldra mine, var det fortsatt både skittent og rotete hos oss. "Ja, ja, eg tek det att 4.juledag," tenkte eg, og så reiste eg.
Eg trur eg gjekk på ein smell denne jula! Det er sikkert andre og som har gjort samme erfaringane som eg. Den første gongen ein gjennomgår høgtidene utan den som er borte, er det forventa at det kan vere vondt og tungt. Saknet og sorga merkast godt. Eg trudde jul nr. 2 skulle gå betre. Eg trudde førebuingane mine skulle dekke over saknet etter Runar. Berre eg laga nok god mat som kunne spisast saman med mine aller næraste, berre eg vaska og rydda og hengte opp nye gardiner på nyvaska vindauge, så ville vel jula gå bra. Men jo saktare eg fekk gjort arbeidsoppgåvene som stod att, jo meir frustrert, skuffa og sint vart eg. Kroppen sa frå på sin måte.

Sorg og sakn tar ikkje juleferie - det tar aller minst juleferie! I kvardagens kjas og mas om skule, lekser, måltid og fritidsaktivitetar er det ofte ikkje tid og rom for å sakne. Men når høgtida legg seg over landet, og det er mange feriedagar utan program, blir det plutseleg tid til å kjenne etter.
Ein romjulsdag for eit par år sidan skreiv eg ein nokså provoserande, men og veldig frustrerande, status på facebook om dei statusane som fortalte om trivelege, familiære og venskaplege juleselskap - kor det var så mykje folk at veggane mest revna...
Eg fryktar dei statusane fortsatt. Kanskje mest fordi eg ikkje har så mange å ha slike juleselskap saman med. Familien min er liten, og det merkast spesielt i høgtida. Og det merkast endå meir når ein er borte.
Fortsatt kjenner eg meg både skuffa og sint over han som var innom oss på besøk i haust, og som meir enn ymta om at det var på tide å rydde vekk bilete og minner etter Runar. Eg kunne jo lage eit minnerom, sa han. Eg vart vel først og framst provosert på at nokon berre kom inn i min heim og fortalde korleis eg skulle ha det. "Du må komme deg vidare, det er ei tid for alt!" Eg vart mesta provosert til å ta fram fleire ting som kunne minne oss om Runar!
Nei, sorg og sakn tar ikkje ferie - det er då det kjennest mest tungt!

Aleks tok med seg "verdas verste jul"-tanken gjennom dagen. Julenissen var innom for å prøve å spreie glede. "Det er bestefar," sa han med ein gong nissen kom opp trappa til stua. Da han hadde lagt seg, sukka han tungt: "Det var det eg sa - verdas verste jul. Og julenissen var bestefar. Eg som håpa at det skulle komme ein retteleg julenisse!" Og eg tenkte i mitt stille at det var vel ikkje dagen for å ta frå guten nisseillusjonen...
Tredje juledag, då butikkane opna att, for vi avgarde og brukte litt av pengane han hadde fått til jul. Eit par leiker frå leikebutikken fann vegen ned i Aleks sin pose, og guten reiste glad heim. Verken pengar eller ting erstattar saknet etter faren, men for ei lita stund kan det lindre smerta og gjere jula litt betre!

Elskede, eg ser deg

Elskede, eg ser deg

Når du sørgjer og saknar

Eg høyrer deg

Når du med røysta di

lar fortvilinga 

komme fram i dagen

med ditt sarte rop

Og når eg kysser kinnet ditt,

kjenner eg smaken 

av dine salte tårer

Eg kan berre

ta i rundt deg

og stryke deg over 

det unge, mjuke kinnet ditt

Elskede - morshjartet mitt

føler sorgen og saknet ditt

- og det blir mitt eige.

Stjernedans, himmelsang

Det er ikkje så ofte at ein tekst kjem til meg med ei slik kraft at han krev å bli nedskriven. Denne teksten har arbeidd i meg medan stjernene har leika seg på himmelen over Grøa i haust, og så fekk eg endeleg mot til å arbeide han ned på papiret.

Eg stod og såg ut over stjerneskin

leita i universet etter stjernen din

Undra meg kor du er

og spurde kva du gjer

Då blinka ei stjerne

- hei, eg er her!

Eg følte at du såg meg

Kjende du forsto

du kviskra at du visste,

og vart glad for at eg lo.

Stjernedans, himmelsang

eit liv utan deg vart livets gang

Himmelsang, stjernedans

- Universet må vidare utan stans.

På Karlsvognas sete der fann eg deg

- Ein bane rundt jorda er no din veg

Når Karlsvogna blinkar,

veit eg du ser

Vi tørka bort tårer

og du smilte til meg.

Eg såg at du vinka

og vart glad då du lo

Mellom himmel og jord

vi byggjer ei bro.

Måneglans, solgangsbris

- å miste deg er kjærleikens pris

Solgangsbris, måneglans

- Universet må vidare utan stans.

Når bileta fortel ei historie

Eg har tenkt ein del på desse motsetningspara som fins i språket. Svart og kvit. Liv og død. Kjærleik og hat.

I blant er eg innom ulike kyrkjegardar. Eg ser på steinane og tenker på dei som ligg der som eg ein gong kjente. Frå tid til anna blar eg i fotoalbum eg har liggjande. Ser på bilete av slektningar, venner, bygdefolk - alle har dei felles at dei ikkje er her lenger. Og eg ser på Runar si dødsannonse, som fortsatt heng på kjøleskapdøra, og tenker at det er ikkje bare han som er borte - i løpet av ni månader døydde både han, mormor hans og stefar hans. Ein periode var det så mykje død og sorg i livet mitt, at eg visste mesta ikkje kor eg skulle gjer av verken sorga eller meg sjølv.

Det er rart å sitje å sjå i album slik og minnes menneske som har betydd noko særskilt for meg. Bileta fortel historier om noko som vi hadde felles - eit møte der og da, ein tur, ein artig episode, ei trist hending. Bileta fortel så mykje, og når menneska i bileta er borte, får dei ny betyding.

Familiebiletet av oss fire på veggen her heime er eit slikt bilete. Aleksander var nyfødd. Runar hadde tinga frisørtime til meg på veg heim frå sjukhuset. I tillegg hadde han tinga time hos fotografen. "Det er fullt!" fekk han beskjed om. Det var trass alt første veka i desember. "Jammen no har eg fått ein son, og eg skal reise til Hammerfest på arbeid onsdag, og eg vil gjerne få vist han fram på eit familiebilete til jul, så det her må du ha tid til," argumenterte Runar. Og fekk det slik han ville!
Ein liten familie på fire smiler glad mot fotografen. Gleda over den vesle guten, berre seks dagar gammal, i armane er stor. Vi hadde litt dårleg råd i den tida, så det vart berre ei halvstor forstørring. Det fekk plass lengst borte i stua.
Då Runar var borte, kjente eg behov for å få biletet større. Og nærare. No heng det i sine fulle 40x50 cm rett ved sofaen - ingen som kjem inn i stua, kan unngå å sjå det. Ingen kan unngå å sjå den stolte faren som held rundt familien sin.

Desse motsetningspara er ikkje som høgre og venstre i politikken. Dei er nærare som så. Eit snart 42 år gammalt liv har lært meg at hatet ligg tett inntil kjærleiken, svart ligg tett inntil kvitt, og at døden ligg tett inntil livet. Og sorgen og gleda vandrar saman. Ein augenblink med sorg og vemod glir over i noko anna å gle seg over.

I dag har Runar og eg sju års bryllaupsdag. I kveld sette eg roser i vasen på grava og tente lys for han. Det var veldig spesielt. Det var første gong eg tente lys i den kolba som står på steinen hans. Det kjentes meiningsfylt å tenne lys for han og det livet som var.
Samstundes kjente eg på det gode: Eg har lov å gå vidare! Livet har noko anna til meg som eg finn like rundt neste sving.

Da er vi rette ektefolk - 24.september 2007 i Sjømannskirka på Mallorca.

"Vi har gifta oss!" erklærte Ingvild!

Dei fem siste bileta var tatt av ein fotograf i Palmanova. Det var ei heilt enkel vigsle kor vi lova å elske og ære kvarandre til døden skulle skilje oss. Etterpå gjekk vi på stranda og bada!

24.september 2013.

Sorg hos born på møteagendaen

Spørsmål til ordførar Ståle Refstie i kommunestyremøte i dag, 8.mai.

Ordførar og kommunestyre.

I dag gjer eg eit sokalla politisk comeback. Det siste året har vore svært spesielt for meg, og det har vore lite politisk tenking.

Som de veit alle her, mista eg mannen min for eit års tid sidan, og eg vart sittande att åleine med to born. Dessverre veit eg at vi ikkje er åleine om denne situasjonen. Berre det siste året har minst fem menneske her i Sunndal i alderen begynninga av 30-åra til begynninga av 40-åra døydd – enten plutseleg eller etter ei tids sjukdom. Tilbake sitt det ein eller ei som har mista ektefellen sin, og tilbake sit det born som har mista ei mamma eller pappa. Tilbake sitt det og born som har mista ein kjær onkel eller tante, og alle desse borna sit att med sorg og sakn etter eit menneske dei var glade i. Eg kan med handa på hjartet seie at eg føler med desse andre som og har mista. Å vere ein som sit att med ansvaret for borna kor ein sjølv sørgjer og ein skal samstundes tak seg av borna si sorg, er ei vond og tung erfaring eg trur fleire enn eg har gjort seg, men som eg skulle ønskje ingen trengte å gjere!

Men korleis er så situasjonen for alle desse borna som har vorte påført denne tunge hendinga i sine unge liv?

Kommunen har eit kriseteam som skal tak seg av slike situasjonar, der mellom anna PPT er med saman med mellom anna presten og helsestasjonen. Når ei krise skjer, skal dei vere i beredskap om det er behov. Slik eg har både oppfatta det og erfart det, skal det vere kort veg mellom førstelinetenesta og brukaren. Dessverre er det ikkje alltid det fungerer slik, og som mor så har det vore mange tunge stunder kor eg ser at borna mine treng meir profesjonell hjelp enn det eg kan tilby, men kor mangel på folk anten på helsestasjonen eller i PPT har gjort at den hjelpa ein treng ikkje har vore tilgjengeleg.

I møte i Oppvekst- og omsorgsutvalet onsdag 24.april vart krisehandtering av born i kommunen tatt opp som spørsmål til tenesteleiar Kari Korsnes, og eg var greit nøgd med svara. Der orienterte ho og om at det er eit tilbod gjennom helsestasjonen når born mistar ein av foreldra sine av forventa årsak.

Eg kjenner meg likevel ikkje heilt trygg på at alle born som er råka av dødsfall i familien, enten det er foreldre, søsken, eller nokon andre som står ein nær, er så ivaretatt som iallfall eg skulle ønskje.

Like før jul hadde Romsdals Budstikke ei reportasje om dette temaet, om viktigheita av å ta born si sorg på alvor, og det var omtalt sorggrupper for born som er i funksjon i Molde. Eg gløymte dessverre å ta med meg den avisa i dag, men det kom fram i reportasja at slike sorggrupper kan drivast gjennom til dømes kyrkja eller helsestasjonen. Eg trur det er viktig at slike grupper drivast gjennom nokon som har det innanfor sitt fagfelt og profesjon.

I Aura Avis sitt julenummer etterlyste eg slike sorggrupper for born her i kommunen, og det er eit type tilbod eg trur det dessverre vil vere nokon til ein kvar tid som har behov for.

Derfor er mitt spørsmål til ordføraren: Er ordføraren tilfreds med det tilbodet som fins til born som råkast på denne måten, og er sorggrupper for born noko du vil vurdere å ta initiativ til å få i gang?

Eg vil kome tilbake med svaret til ordføraren når eg får det oversendt frå han, men konklusjonen var at han vil ta det opp med rådmannen og sjå om det er høve til å etablere det.

I tillegg hadde eg følgjande innlegg i ei utbyggingssak:

INNLEGG I SAKA OM UTBYGGING AV OMSORGSBOLIGAR

Det er eit faktum at eldrebølgja er på veg, også til Sunndal, og det er eit faktum at Noregs befolkning blir stadig eldre – stadig fleire bikkar 100 år. Det er vesentleg fleire som er 100 år i dag enn berre for 10 og 20 år tilbake i tid.

Når kommunestyret i dag skal vedta utbygging av omsorgsboligar, kan ein ikkje berre tenke fram til 2020 – det er berre sju år fram i tid. Nei, ein må tenke fram mot 2030 og 2040 – til den tid at eg blir 60-70 år gamal. Når eg er 70 år gamal, kan eg fortsatt ha foreldra mine i live – sjølv om dei då har bikka 100 år!

Det er og eit faktum at med det levesettet vi som er i min alder og yngre har, så studerer ein lenger, og ein venter lenger med å få born. Det er ikkje uvanleg å vere nærmare 30 år gamal før ein er kommen seg ut i arbeid. Dette vil setje føringar for den pensjon ein skal kunne heve når ein bikkar 67 år. Når innteningsperioda er kortare, vil det ein kan tak ut i pensjon bli lågare.

Kva har så dette å gjere med omsorgsboligane i Sunndal å gjere?

Jau – når min generasjon skal flytte inn i boligane ein gong mellom 2030 og 2040, er det grunn til å tru at betalingsevna er lågare enn den er i dag, fordi alle vi som har mange år bak oss på universitetet, ikkje har hatt høve til å opparbeide oss full pensjon. Dette meiner eg er eit viktig poeng å ha med seg når ein skal avgjere korleis denne utbygginga skal skje. Det eine er at om tjue år er det eit vesentleg større behov for fleire rom enn det er per i dag, det andre er at ein skal og ta høgde for den økonomi folk flest har, og då gjere sitt for å avgrense utgiftene.

Det å byggje to rom ekstra vil vere med på å senke utgiftene for bebuarane totalt sett. Dette er areal som er meint som fellesareal, men som min partikollega Arne Christen Drøpping har sagt: Det er lettare å samle folk i eit lokale enn i tre lokale viss det er ei særskilt tilstelning.

Derfor står KrF fast ved forslaget som Arne Christen Drøpping fremma både i eldrerådet og Økonomi og plan om at kommunestyret ønsker å få vurdert om fellesareal i 2. og 3.etasje kan omgjerast til bustadeiningar.

Kommunestyret ønsker å få vurdert om fellesareal i 2. og 3.etasje kan omgjerast til bustadeiningar.

Ingunn Karijord

På vegne av KrF og Venstre

08.05.2013

Eitt langt år...

Gullfaks C 22.april 2012 om kvelden:

Medan du sto saman med ein kollega og spela biljard, det artigaste du visste, kom du i prat med plattformsjefen, som akkurat passerte dykk. Du hadde fortalt kor du gledde deg på å reise heim neste dag! Du snakka om fossen som hadde begynt å renne, om sola som gjekk over Stoplan, og kor du gledde deg på å oppleve våren og sjå sola skinne på snødekte fjell.

På skypesamtalen med meg snakka vi om ferieplanar, om trekutting, om vitsa du hadde slått til formannen din om overtidstimane du trengte for å ha litt pengar til deg sjølv. Du var så glad i stemmen, og du viste meg på skjermen korleis utsikta var frå vindauget ditt - sola skein på dei andre plattformene i rundt.

"I'll find my way - through night and day . Cause I know I just can't stay - Here in Heaven".

Grøa, 23.april 2013.

Kjæraste Runar!

No er vi her! Eg valde meg ikkje april, og det gjorde vel ikkje du heller. Det var døden som valte for oss, og no er det eitt år i dag sidan døden greip inn i liva våre, eitt år sidan tjuven tok det mest dyrebare vi hadde. Døden kom ikkje stille som ein venn, men som den mest grusomme tjuv nattestid.
Eitt år, Runar, utan deg!
Eitt år kor vi har sakna deg noko så grusomt. Eitt år kor det har vore så alt for stille i huset. Eitt år - det er ikkje så lenge, men det kjennes litt lenge ut. Det er tungt å sakne eit menneske så inderleg så lenge!

"I must be strong, and carry on, cause I know I don't belong - Here in Heaven".

Det var ikkje du som kom heim frå plattforma. Du kom ikkje den måndagen. Du kom nokre dagar seinare - i ei kiste frå Bergen. Det var ikkje du, det var kroppen din - men den likna på deg. Men det var ikkje liv i deg, det var ikkje lyd i deg, det var ikkje verken sinne eller glede i deg der du låg. Men eg kjende smerta di og det du hadde på nokre få minutt vore gjennom då åtaket og døden herja gjennom kroppen din.

"Beyond the door, there's peace I'm sure. And I know there'll be no more - Tears in Heaven!"

Så sitt vi her i huset du bygde til familien din! Det vart så alt for god plass her etter at du fòr. Vi lever vidare i huset, men det er ein som manglar - plassen din står tom - ved bordet og i senga. Kinorommet ditt ser heilt kaosaktig ut når du ikkje er der og held orden. Fuglane du var så glad i fekk ikkje mat i vinter - det vart ikkje med meg. Men no skal iallfall trea bli kutta. Det tok eit år, men no blir det. Det tok eit år, men det skal bli fin stein på grava di og.
Det har tatt eitt år av våre liv å sakne deg - du høyrer fortsatt saman med oss.

"Den korte tiden som vi fikk sammen med Runar etterlot han så sterke inntrykk at vi alle ble dypt berørt av hans plutselige bortgang. Vi kommer alle til å savne dine herlige og treffende kommentarer som du alltid hadde. Det var ikke mange kjedelige stunder med deg!"
 - Skreve av arbeidskollegaane hans på plattforma.

"Æ savne dæ no, og det vi itj sku få, men minnan vi tar med oss, ska vi ta godt vare på!"

                                     
                                        Cause I know I don't belong - Here in Heaven!

Du var så bekymra for meg om at eg ikkje skulle ha nokon å vere saman med. Det har gått på eit vis, Runar. Men det aller tyngste var vel ikkje det at du plutseleg var borte frå oss - det lærer vi oss å leve med. Det aller tyngste var den øyredøvande stillheita etterpå - då mesta ingen ringte på døra! Då mesta ingen ringte på telefonen! Då det ikkje var nokon der til å bry seg. Det var tyngre enn noko anna!

No er vi her, Runar. Vi - ungane og eg - minnes deg for den du var for oss - for alt det fine vi hadde saman - kjærleiken gøymer ikkje på det onde! No skal du kvile, men minna om deg lever vidare!
Takk, kjærasten min <3

Din Ingunn <3

Siste månad i det første året...

Eg kan godt late som at det ikkje er noko spesielt med dagen i dag - laurdag 23.mars - laurdag føre palmesundag. Eg kan godt late som det, men veit jo at det ikkje er slik...

I dag begynner eg på den siste månaden i det første året utan Runar. Eit trist, men av og til godt, tungt, men av og til lett, tomt, men av og til fullt, annleis, men av og til normalt, år er snart til ende. Eg har snart komen fram til dagen som endra alt - ei slags kopernikansk vending som var heilt uråd å forutsjå.
Dagen som gjorde at eg måtte ta nye grep, og setje ut ein ny kurs for meg sjølv og ungane.
I dag er det elleve månader sidan Runar døydde plutseleg frå oss - han kom ikkje heim frå plattforma slik vi snakka om og gledde oss på kvelden før. Elleve lange månader, men likevel så fort dei har gått!
Palmehelga i fjor var bror min på besøk og skulle hjelpe oss med å setje inn ein skyvedørsgarderobe på soverommet vårt. Etter ein del att og fram vart vi ikkje ferdige, så då vi hadde sendt ungane med bussen til Eidsvåg tysdagen, skunda vi oss å bli ferdige! Vi var så nøgde med resultatet!
Så for eg på påskeferietur - Runar skulle arbeide med førebuinga til fagprøven i juni før han skulle fare på plattformarbeid. Då ungane og eg var komen til familien hans på Sunnmøre, var han allereie komen til morfaren sin i byen - morfar trengte litt omsorg etter at ei svigerinne døydde den dagen. Det var slik Runar var - likte å vise familien omtanke når det var tunge dagar.

Påskedag møttes vi att heile familien! Middag hos familien min i Eidsvåg før eg skulle køyre med han til flyplassen i Molde! Sundag 8.april var siste gongen eg rørte ved han - ein rask klem og nuss då vi sa ha det. I bilen utover fekk eg grei beskjed om å halde meg unna hans del av garderobeskåpen... Frå no av skulle han ha all kontroll på å ta inn og ut av skåpen... Då eg kom heim om kvelden, skunda eg meg opp for å sjå kva han hadde gjort. Jauda, han hadde merka alle kurvane med gaffatape - lyse og mørke klede, sokkar, underty... og sidan det ikkje vart plass til dongeribuksene, hengte han dei opp på kleshengarar...! Eg skunda meg å sende ein sms til han på hotellet i Bergen og skrytte av ordenen! "Hyggelig at du likte det!" kom det kjapt i retur. Det var den siste tekstmeldinga eg fekk frå han. Og skåpen står fortsatt omlag slik det var då han for. Kleda som låg i bagen som kom heim saman med han er vaska og lagt på plass.

Det er desse historiene eg skal arbeide meg gjennom i den månaden eg startar på i dag - minnene om påska i fjor, samtalane på skype eller telefon vi hadde medan Runar var på plattforma Gullfaks C, og særskilt minnene om den siste samtalen. Og ikkje minst minnene som kollegaene hans på plattforma hadde om han. Då blir det nokså uverkeleg at presten ringte på døra drøye 13 timar seinare. Måndag 23.april rundt kl. 11.

Grava hans var fortsatt nedsnødd - kransen frå jul var pinnfrossen. No kan vi tru at Runar gler seg over påskebuketten han fekk på grava i dag! Eg vonar gulfarga bringer med seg varme som kan smelte frosten, slik at vi kan få vår snart - det er så tungt å besøke ei kald og forfrossen grav utan stein. Berre det blir vår, skal det bli litt betre. Det er eg sikker på!