Eit vondt barndomsminne

Historia denne veka om Karoline med psykisk utviklingshemming som ikkje fekk vere med på klassetur til Gran Canaria, tok meg over 30 år tilbake i tid.

Ein liten fådelt skule. Fire lærarar. Sju elevar i ungdomsskulen. Ni elevar i barneskulen. Ei lita jente på ni år åleine i tredje klasse.

I barneskulen heldt dei på med eit opplegg som handla om brevutveksling mellom ungar i Noreg og ungar i Afrika. Dei norske ungane heldt til i rundt Hamar-kanten. Eine læraren på skulen kom og frå Hamar-kanten. På den måten dukka ideen opp om å dra på klasse-/skuletur til Hamar opp. Alle i barneskulen var med på opplegget, og då skulle vel alle vere med på turen og?
Planlegginga av turen kom i gang, og det var mykje som skulle opplevast. Både domkyrkjeodden på Hamar og Skogbruksmuseet i Elverum skulle visst besøkast - blant anna.

Skuletimane gjekk, dagane og vekene gjekk, men den vesle jenta i 3.klasse skjønte etter kvart at det var noko som ikkje stemte. Ho var ikkje inkludert i turplanane. Det viste seg at turen var for dei i 4., 5. og 6.klasse, og det til trass for at den vesle jenta var med på undervisningsopplegget.
Sørgmodig måtte ho sjå at søstera drog på tur medan ho sjølv måtte vere heime.

"Det var jo uansett ikkje plass til meg i ein av bilane," tenkte jenta om hamarturen ho ikkje fekk vere med på. "Kanskje eg var for lita," tenkte ho og. Men uansett fekk ho aldri nokon forklaring på kvifor ho ikkje fekk vere med på den turen - ho hadde jo så lyst. Var det verkeleg berre ho som ikkje skulle på skuletur den våren?
For i samme tida dukka det og opp at elevane i 7., 8. og 9.klasse skulle vekk på ein todagarstur til Oppdal. Ikkje så langt, men uansett: tur. Sørgmodig stod den vesle niåringen  og såg på at broren og drog avgarde på klassetur.

I ettertid er det lett å tenke at lærarane kanskje var offer for eit system - eit system eller ei handling dei ikkje skjønte konsekvensen av.  Det er og lett å sjå at det var heilt feil det dei gjorde. At ein ikkje ekskluderer ungar i eit system der alle skal vere inkludert.

Den vesle jenta var eg. Eg ber ikkje lenger nag til lærarane - dei visste nok ikkje kva gale dei gjorde. Oppstanden rundt turen Karoline ikkje fekk vere med på, har aktualisert det å inkludere alle i skulen. Historia om Karoline brakte meg 32 år tilbake i tid. Minnet om den gongen eg var den einaste eleven på skulen som ikkje fekk på skuletur, er eit vondt minne - og eg fortel denne historia for å vise at Karoline si historie dessverre ikkje er unik.

Den gode lærar - det er vel eg det!

I adventstida hadde eg min eigen framsnakkingskalender på facebookveggen min. Det stimulerte meg til å gjere det oftare. I dag skal eg framsnakke meg sjølv - og nokså mange andre likesinna!

Det er sunt å øve seg på å framsnakke! At eg gjorde det mesta kvar dag i adventstida gjorde noko med mi eiga bevisstgjering om det å vise andre respekt - sjå andre menneske ein gong til! Somme dagar var det mine eigne venner eg framtala, andre dagar var det viktige ressurspersonar i lokalsamfunnet.

I dag skal eg framsnakke mellom anna meg sjølv - oss lærarane! På veg til jobben som lærar på Tingvoll Vidaregåande Skole i dag, kunne nyheitene melde at leiaren av NHO, Kristin Skogen Lund, meiner at lærarane må få resultatorientert løn - slik som i næringslivet. I valkampen sist haust var det mykje snakk om den gode læraren. Og då er det eg vil spørje: Kven er den gode læraren - den som fortener høgare løn enn dei ikkje fullt så gode? Kva er ein god lærar? Kva for eit barometer og kva for ein parameter skal vi måle på for å finne den gjennomsnittleg gode læraren?

Eg skal visualisere det med ulike historier frå mitt eige liv. Og ja: Eg skal framsnakke særskilt eit par lærarar eg har hatt! Og det er  lærarar som befinn seg i kvar sine endar av lærarskalaen. For kva slags faktorar er det vi tar med når vi ramsar opp kva som gjorde ein særskilt lærar god? Er det han eller ho som gav oss gode karakterar, er det den læraren som greide å halde på arbeidsroa gjennom heile timen? Er det den læraren som greide å omgjere undervisninga til relevant kunnskap? Er det den som ein hadde god kjemi med i skuletida? Er det han eller ho som viste at kvar enkelt elev vart sett og verdsatt? Rett og slett den læraren som utgjorde den lille skilnaden?

16.mai 2001.
Datoen sitt spikra i minnet. Mitt hittil beste minne som lærar. Klasse 10A ved Langveien Ungdomsskole i Kristiansund. Eg hadde hatt klassen i KRL tidleg på vinteren, men vart overflytta til anna undervisning. Både elevane og eg var skuffa. 16.mai 2001 - ein time vikar i KRL i klassen. Dei visste ikkje at eg skulle dukke opp, dei var lystne på å avslutte skuledagen for å feire nasjonaldagen neste dag. Eg kom inn i rommet, og der sitt rundt 25 elevar med store smil og spørsmål om eg skal ha dei igjen - og eg blir møtt med applaus! Eg gløymer det ikkje, for det gjorde eit uutsletteleg inntrykk og sette seg i minnet! Det var deira umiddelbare tilbakemelding på at dei hadde likt undervisninga mi tidlegare i skuleåret, og vonleg at dei likte meg som menneske og.
Sidan har eg sjølvsagt samla meg minner som lærar som dekker heile skalaen frå pluss- til minussida.

Som mor, lærar, samfunnsengasjert og politikar er eg sjølvsagt genuint opptatt av skulen! Som mor er eg opptatt av at mine eigne born skal få med seg god kunnskap og gode minner frå skuletida si - at det blir eit fundament å byggje liva sine på. Som samfunnsmenneske er eg opptatt av skulen som institusjon i lokalsamfunnet. Vi er oss sjølve nærast, og heldigvis var det jo ikkje skulen i mi bygd som var nedlagt! Nedlagte skuler i bygde-Noreg er gjennomgåande eit hinder for vidare lokalsamfunnsutvikling. Som politikar er eg opptatt av at skulane gis gode rammevilkår for drift - både bygningsmessig og i undervisninga. Eg er opptatt av at skulen skal vere navet i lokalsamfunnet! Som lærar er eg opptatt av å kunne tilby kvalitet i undervisninga til elevane mine. Eg er opptatt av at undervisninga skal vere relevant som framtidig kunnskap.

Men kven er den gode lærar? Kva parameter meiner NHO at ein kan måle det på? For vi kan vel ikkje berre måle det i form av det resultatet elevane oppnår på prøver og innleveringar?
Som mor til ein førsteklassing tenker eg at det er den læraren som er den aller viktigaste i eit born sitt liv! Her skal gode arbeidsvanar lærast, gode samarbeidsevner med andre utviklast og dei første tala og bokstavane skal drøvtyggast igjen og igjen! Er det lærarens faglege dugleik eller pjokken min sine gode evner som gjer at læringa hans går langt betre enn eg turde å forestille meg? Eller er det samspelet mellom alle elevane i klassen?
Er det berre gode resultat og karakterar som fortel kven som er den gode læraren? Eg er kanskje ikkje så sikker på det. Mang ein gong må ein vel tenke på lærargjerninga som eit frø ein sår, men det er ikkje sikkert det er du sjølv som får sjå veksten av det frøet. Det kan ta lang tid - mange år - før det kjem til blomstring! Det er ikkje alltid at ein kan måle resultata umiddelbart!

Medan eg skriv dette, tenker eg tilbake på gode lærarar eg har hatt. Opp gjennom åra har eg møtt mange lærarar, og slettes ikkje alle var like bra. Nokon hadde eg ikkje kjemi med, nokon hadde ikkje evna til å lære frå seg - det er skikkelig keisamt å høyre på uengasjerte professorar på universitetsnivå! Men eg har bestemt meg for å framprate tre lærarar eg har hatt i løpet av skulegangen min.
Den første eg vil fortelje om er han som blir 60 år i dag - Ingvar Øien! Dette er min gratulasjon til han! Ingvar kom som nyutdanna lektor til Eikesdal for over 30 år sidan, og var læraren min gjennom fire år i barne- og ungdomsskulen. Når eg tenker tilbake - det tok altså mesta 30 år! - så tenker eg at det var Ingvar som lærte meg mykje av det som har vore mest relevant og essensielt i alle åra etterpå! Då eg gjekk i 7.klasse, ønskte eg avis som valfag. Ei anna såg eg hadde skrive det, og skreiv det på si ønskeliste. Det kom eit nokså umiddelbart ja frå Ingvar, og det året vi seks elevane i ungdomsskulen hadde som redaksjon av Eikesdalingen, har vore ei svært viktig årsak til mi lyst og glede i å skrive og tak bilete! Ingvar stod på seint og tidleg for at vi skulle få avisene klare til sal, køyrte oss til Eidsvåg, slik at vi fekk trykt avisa på kommunehuset, og sørga for at avisene vart distribuert ut til ei stadig større kundegruppe! Til slutt stilte Ingvar og Gunnhild opp som sjåførar då vi fekk bruke dei innsamla pengane til skuletur til Kinsarvik i Hardanger!
Jau, han gav meg vel gode karakterar, han Ingvar. Men det er ikkje derfor eg tenker tilbake på han som ein av dei beste lærarane eg har hatt! Eg har skrive i eit tidlegare blogginnlegg om kor vanskeleg skuletida i Eikesdal var. Likevel er det i all hovudsak positivt det eg minnes av Ingvar sin skuletimar. Han lot oss elevane få prøve oss der andre kanskje ville ha stoppa oss.

60-årsjubilanten Ingvar Øien slik eg minnes han som lærar for snart 30 år sidan!
Her saman med Siri, Ingebjørg, Aina, Gunnhild, Viggo og Jan Petter på veg til Kinsarvik!

Den andre læraren eg vil nemne, er Oddgeir Overå! Han var mattelæraren min første året på Molde vidaregåande. Eg har mange gonger sagt at det var iallfall ikkje han si skuld at eg fekk dårleg karakter i matematikk. Eg var skikkeleg dårleg, og fordi eg var dårleg, var eg ikkje spesielt god på å prøve å bli betre! Likevel kunne eg merke at Overå var ein god lærar, han var god på å undervise frå seg til oss elevane! Sjølv om han ikkje greidde å dra meg oppover på karakterskalaen, presenterte iallfall Overå matematikken på ein slik måte at eg ikkje fekk den i vranghalsen. I dag er Overå rektor på Molde vidaregåande - sjølv er eg midtvegs i eit masterstudie, og det har vi greid heilt utan resultatorientert løn !
Den siste eg vil framtale er religionslæraren på Molde Vidaregåande - Bitten Linge. Sjølvsagt var religion det faget eg hadde utpeika som faget eg skulle ha toppkarakter i. Bitten Linge levandegjorde faget, og er i høgste grad ein viktig årsak til at eg har valt å studere faget vidare! Bitten Linge med sitt blide, optimistiske syn på livet var ein viktig brikke i det puslespelet tre år på vidaregåande skule kan vere - og ho fargela puslespelet mitt med lyse fargar!

Desse tre lærarane har vore viktige for at eg skulle komme meg gjennom skuletida - på kvart sitt vis! Sjølv om karakterane mine ikkje var berre gode, har den kunnskapen dei lærarane gav meg vore viktig. Eg er usikker på om NHO ville tilgodesett dei med bonusutbetaling på løna på bakgrunn av mine resultat, men for meg har dei vore viktige brikker i skulegangen.
Slike viktige brikker trur eg finst i alle sine liv! Ein eller annan lærar som greide å dra oss eit stykke vidare på vegen, ein som fekk oss til å hente ut eit potensiale vi kanskje ikkje sjølv visste vi hadde. Eg kan godt skrive ut ein ekstrasjekk til slike lærarar - dei er gull verd i den einskilde eleven sitt liv, og dei er gull verd i eit samfunnsøkonomisk reknestykke og.
Men det fins mange ulike typer lærarar - tenk berre på sundagsskulelæraren, danselæraren eller kulturskulelæraren. For enkelte born er det dei som utgjer den lille skilnaden, men eg trur aldri NHO eller andre vil bruke ekstramidlar på å løne deira innsats. I eit samfunnsøkonomisk perspektiv kan deira innsats vere vel så viktig som den innsatsen eg og andre lærarar med meg yter i grunnskulen eller den vidaregåande skulen.

Eg trur eg er den gode læraren! Eg vonar andre lærarar og har like høge tankar om si eiga gjerning! Som lærar må eg vere godt førebudd, kunne faga mine, kunne å presentere dei, og eg må og prøve å ha god kjemi og godt samarbeidsklima med elevane mine. Som lærar må eg vere bevisst mine gode sider som lærar, og vidareutvikle dei. Eg må og vere bevisst mine ikkje fullt så gode sider, slik at eg kan arbeide med å bli betre i det eg ikkje er god i. Som lærar må eg tru fullt og heilt på mitt eige prosjekt og på det eg skal presentere til elevane. Det må eg for at dei skal prestere! Eg må tru på min bodskap like mykje som det Ole Gunnar Solskjær gjer for at hans fotballag skal prestere! Derfor trur eg med handa på hjartet at eg er ein god lærar! Som lærarar skulle vi vere mykje flinkare til å vere bevisst vår eigen dugelegheit!

Lærar Ingunn anno hausten 2013!

Då er familien Karijord i drift igjen!

I dag har det vore skulestart for tre blad Karijord! Alle tre er med dette i drift igjen - med ei kjensle av vemod for ho mor sjøl...

I dag flagga vi for både Aleksander og kronprinsessa!

På spørsmål om vi skulle hengje ut flagget i dag, svara skuleguten Aleksander "veit ikkje". Han er ikkje så van med at flagget hengjast ut for å feire han. I dag var det dobbel grunn for flagging: Kronprinsesse Mette-Marit fylte 40 år :)

I dag var det ein spent Aleksander som for avgarde til første skuledag - 1799 obligatoriske skuledagar står att + truleg 540 dagar i vidaregåande skule! 2340 skuledagar før han er i hamn med vidaregåande utdanning høyrest drygt ut...

Aleksander veit heldigvis ikkje kor mange skuledagar som ligg foran han!

For mor var det og eit snev av vemod å bringe han til første skuledag. Eg veit ikkje om han tenkte på det sjølv, men det var ein dag kor eg kjente det var ein som mangla i lag med oss. Gjennom dagen har eg komme over fleire songar på radioen som understrekte dette saknet. Det starta tidleg med at eg høyrte "How Am I Supposed to Live Without You" med Michael Bolton. Før eg hadde fortalt all verda at Runar var død, la eg ut link til denne songen på facebookveggen hans. Då enno var det ikkje mange som visste han var borte, men eg visste eg ville sakne han.

På veg til arbeid høyrte eg ein song som passa utruleg godt i dag, og som eg derfor legg med link til her - Cat Stevens udødelege "Father and Son". Med ein skilnad... Runar vart ikkje gammal... Men det kjentes som at det var ei helsing til guten som i dag tok fatt på mange år med skulegange.

Cat Stevens - Father and Son

Og eg kjente han smilte ned til oss i dag - og han tørka stolt ei tåre bort frå augekroken - glad for at heile familien er i drift att!

Flashbacks til fortida

Forrige helg var eg på besøk i barndomstraktane mine, og det gav meg flashbacks til skuledagane ute i ytterkanten av distrikts-Noreg!

Skuleklokka har ringt for siste gong ved Eikesdal skule. Her gjekk eg i åtte år.

I desse dagar skal titusenvis av born ta fatt på skulevegen - nokon for første gong og nokon for snart siste gong. Før sommaren var det mange skular som sendte avgarde elevane sine for siste gong på ferie. Skuleklokka ringte for siste gong! Vemodig og trist, tenkjer nokon. Godt, tenkjer andre.

Før jul fekk eg honnør av ein journalist for å ha brakt fram mi historie om å vere elev på ein liten skule. Det var midt i oppstarten av omstillingsprosessen av skulane og barnehagane i Sunndal, og alle visste at nokon av skulane song på siste verset.
Eg har sagt tidlegare at eg nok var ei indirekte årsak til at ungdomsskulen i bygda eg gjekk på skule i, Eikesdal, vart nedlagt berre nokre få år etter at eg sjølv slutta der. For å ta denne historia kort:
Då eg starta som elev ved Eikesdal skule i 1978, var det 20 elevar på skulen, det var elevar på alle trinna, i min klasse var vi to saman. Så begynte talet å gå nedover, klassevenninna mi flytta etter 3.klasse, og eg var aleine i klassa til eg slutta i Eikesdal etter 8.klasse. Då var det ni elevar på skulen, vi var to i ungdomsskulen, og det påfølgande året hadde eg vorte åleine. Det nekta eg, og eg fekk bytte skule til nabobygda. Dei eldste elevane på skulen då, vart sjetteklassingane!

Er det noko framtid i å drive skule for ei handfull elevar?

Skuletida i Eikesdal vart aldri noko "højdare" for meg! Å vere aleine i klassa, var ei utfordring større enn ein unge skal vere nøydd å handtere. Heldigvis hadde eg i dei fleste av dei åra søskena mine på skulen, men dei hadde sine venner, og var trass alt ikkje so interessert i å ha veslesystera hengjande etter seg.

Eg kan fortelje ei historie frå skulen som kom som eit ekstremt flashback tilbake til meg i helga:
Det var ein eigentleg heilt vanleg tysdag i femte klasse. Akkurat denne dagen var begge syskena mine borte frå skulen, kanskje hadde nok dagen blitt bedre om dei var der... I eit friminutt utpå dagen var eg med på fotballsparking, og av ein eller annan grunn oppstod det ein konflikt eg var innblanda i. Eg reagerte med voldsomt sinne, og gjekk rett på do og låste meg inn! Der vart eg sitjande medan dei påfølgjande to timane og det siste friminuttet pågjekk. Kjensla av at ingen forstod meg, var grusom! Det vart ikkje noko betre då rektor nokre dagar seinare sende brev til foreldra mine og sa at fråveret i dei to timane ikkje var meldt på førehand, og det var ikkje i samstemming med reglementet... Hadde han verkeleg ikkje høyrt om skulking???!!!

Ein litt sliten skulegard har gjort jobben sin for generasjonar av born i Eikesdal.

Denne historia om meg sjølv bruker eg som ein illustrasjon på korleis skulegangen kan vere for veldig mange born som ikkje trivst på skulen, som ikkje har venner på skulen, og som på grunn av manglande sosial tilhøyre på skulen, også blir fagleg svak. Eg trur ikkje mi historie er særskilt, og eg fortel ho ikkje for å hengje ut dei andre eg gjekk på skule saman med! Eg fortel heller ikkje historia for å klandre verken medelevar eller lærarane. Lærarane gjorde nok heilt sikkert så godt dei kunne, men denne lille skulen med eit elevtal i fritt fall gjennom heile 80-talet, tilhøyrde på mange måtar ikkje den verkelege verda! Grunnen til at eg fortalte denne historia, er at eg vil motbevise noko som mange gonger har vore sagt og skrive gjennom åra, nemleg den forferdelege løgna om at mobbing ikkje skjer på små skular!
Eg har fleire historier eg kan fortelje, men eg gjer det ikkje, for det fører ikkje noko godt med seg! Men då eg såg skulebileta som hang i inngangspartiet på skulen, syntes eg oppriktig synd på dei ungane som var avbilda.
Kor små skular skal ein halde liv i? Kva er sosialt forsvarleg? På den andre sida: Kor langt er det forsvarleg å sende ein førsteklassing avgarde på skuleveg? Kor farleg skal skulevegen vere før det ikkje er eit alternativ?
Det er dei spørsmåla politikarane skal handtere. Politikarane skal setje dei to faktorane opp mot kvarandre. Og alt kan ikkje reknast i kroner og øre. Kva er viktigast - at ungane går på skule i heimbygda si eller at dei har eit klassemiljø som fungerer?

Ja - eg veit kva eg hadde velt! Og svaret er akkurat det samme som då eg var ungdom og foreldra mine lot meg bestemme! Det valet eg tok då, trur eg må vere den viktigaste bestemminga eg nokon gong har tatt for livet mitt, for alternativet kunne gjort framtida mi so mykje verre!
Eg meiner oppriktig at ein ikkje skal bevare dei små grendeskulane for ein kvar pris. Lærarane roper om at læringsmiljøet er like bra som på større skular - dei sentralgitte prøvene i norsk, engelsk og matematikk er provet på det! Men desse prøvene etterspør ikkje korleis elevane trivst på skulen. Dei etterspør ikkje om alle elevane på dei små grendeskulane har andre elevar å vere saman med i friminutta og i fritida. Desse prøvene er i det heile tatt ikkje nokon mentometerknapp på den sosiale trivselen ved skulen.

Ein gong i tida var det både klasserom, bibliotek og legekontor her.

Skuleklokka ved Eikesdal skule har ringt ut for siste gong, og eg orsakar ikkje det. Eg vonar dei få ungane som er att i bygda får ein fin skulegange i nabobygda. Ja, dei veit at skulevegen er rasfarleg, og dei veit at det kan vere dagar dei anten ikkje kjem seg til skulen eller heim frå skulen. Men dei har eit klassemiljø og fleire ungar å vere saman med - dei har eit reelt val på kven dei vil vere saman med! Det synes eg er mykje viktigare!

NB! Eg har brukt Eikesdal skule som utgangspunkt for dette innlegget fordi det er der eg har vakse opp og har mest kjennskap. Det fins mange slike bygder i Noreg som liknar på Eikesdal, og eg vil tru det er mange som kan kjenne seg igjen i det eg skriv!

Eg helsar deg, Hoemsetra!

"Du kjem ikkje nærmare himmelen enn dette," smilte eg til mine cityboys frå Sidney! Og visste at eg hadde orda i min munn - 12 blanke, små fiskar låg og spegla seg i bøtta - omtrent slik eg hadde lova dei mange månader før!

Alle menneske treng tilføring av balsam! Ei av fleire tydingar av ordet er at det har avstressande verknad! Min balsam er Hoemsetra - barndomsheimen min - staden der eg finn att balansen i tilværet!!
Eg hadde ei alldeles nydelig pinse omgitt av balsam - mykje balsam!

Eg har snakka før om kor viktig oppveksten på Hoemsetra har vore for meg! Langt fra folk - og mesta heilt utan dekning av både tv og telefon (iallfall dei siste åra)! Ikkje rart pappa kaller det øydemarka! Utan oppveksten der på vestsida av Eikesdalsvatnet ville det vore vanskeleg å greie det lange, vonde året eg har hatt. Utan oppveksten på Hoemsetra hadde eg ikkje vore i stand til å handtere den enorme einsemda. Men best av alt: Utan Hoemsetra ville eg og ha vore mange vennskap fattigare!

Du hamnar ikkje tilfeldigvis på Hoemsetra! Sjansen for at du gjekk feil og hamna på Hoemsetra er minimal. Det er berre to måtar å komme seg dit på: Anten til fots over fjellet eller i båt. Då eg vaks opp, måtte vi ofte fare i båt når vi hadde noko sosialt som foregjekk på kveldstid. Eller vi låg over i salongen på ferga.

Hoemsetra.
Å gå i skogen og kjenne at våren er her! Å fare i båt langs land og sjå korleis naturen har endra seg sidan sist eg for forbi! Å dra opp småfisk fra garnet som speglar seg i det blanke, klåre vatnet! Å sitte på verandaen og berre vente på at ei fonn - stor fonn - skal komme! Det er så mykje å glede seg over! Det er så mykje som kan takast inn i sjela!

Men det har ikkje alltid vore slik. Å vere der saman med søskena mine, var nokså greit. Vi gjekk heile runden rundt garden på ski, gjekk inni Lia og såg kva vi fann der, gjekk til Hoemsbu og såg etter folk - helst andre ungdommar. Det var greit når vi var tre saman.
Først for bror min. Så for mamma og søster mi. Utsagnet "Du skal bli på Bufast all di tid" gjaldt ikkje lenger, for i utbygda kunne ein ikkje bu om ein ville ha utdanning og arbeid. Så eg vart aleine saman med pappa og bestemor. Eg var mesta 14 år gammal. Kva liv var det for ei ungjente?
Eg skjønar fortsatt ikkje heilt korleis eg kom meg gjennom desse åra, men utan Hansi, Thomas, Jonathan, Anna, Bjørg Marit og ei rekke andre brevvenner hadde det vore vanskelegare! Breva eg kunne sende ut i verda vart mi flukt frå det veldig spesielle livet. Breva som ferga kom med kvar veke til meg, gjorde at eg kunne føle meg som ein del av verda omkring meg!

Eg har lurt på kven som kan ta æra for at eg kom meg heilskinna gjennom skuletida - stort sett åleine i klassa. Bestevenninna mi flytta etter tredjeklassen, og først etter at eg vart vaksen, skjønte eg kva det faktisk gjorde med meg. Det skulle vere ein menneskerett å ha eit klassemiljø på den skulen ein går på! Menneskerettane gjaldt vel ikkje all veg meg sjølv! Men eg har takka kommunen i mitt stille mange gonger for at eg fekk bytte skule det siste året på ungdomsskulen. Katastrofa var nær - eg kunne blitt åleine i ungdomsskulen. Eg hadde nekta - og kunne blitt ein skikkeleg skuletapar! Men Nesset kommune tok ansvaret og sørga for at eg fekk bytte over til Eresfjord, fekk eit sosialt miljø rundt meg, og kom meg vel gjennom. Var vel ikkje for ingen ting kontaktlæraren skreiv i karakterboka til jul: "Ingunn set det sosiale framfor det faglege"! Eg hadde mykje å tak att på kort tid!

Så besøka på Hoemsetra vart færre og færre etter kvart som eg vart eldre og eldre. I 1990 var eg ferdig med vidaregåande, og etter tre år på hybel i Molde, gjekk vegen til Tromsø. Om hausten vart Eikesdalsvegen ferdig, og pappa og bestemor flytta. Det vart neste sommar før eg kom attende til barndomsheimen. Alle andre plassar var bedre og meir interessante. Ei natt i året fekk halde, det var så langt tolmodet strakk seg. Alt det gale som menneske og samfunn har gjort mot meg, var det Hoemsetra som fekk skulda for og måtte ta støyten for. 
Så gjekk åra. Noko endra seg i meg. Ei natt vart til to netter - to netter vart til tre-fire. Eg fekk eigne ungar eg ville gi både røter og vingar. Hoemsetra vart ein stad som pulserte - kor eg møtte att mine gamle ferievenner frå barndommen. Det vart gode kjensler å dra tilbake til jenterommet mitt som tok i mot morgonsola grytidleg om morgonen!

Men Hoemsetra har jo ingen kjensler - Hoemsetra ligg berre der på vestsida av vatnet og kviler - og er nok glad for den som kjem og brukar staden.

"Mamma, veit du kor eg likar meg aller best?" sa Aleksander tidlegare i vinter. Han lengta slik til at vatnet og snøen skulle tine på Hoemsetra, så han kunne springe berrføtt bortover marka. "Vi har avlyst gauken," svara han då eg sa gauken ikkje hadde galt enno. På Hoemsetra gjeld ikkje koko-reglane for å kunne gå berrføtt - iallfall ikkje for ein femåring!

Eg fortel om mitt balsam - fordi eg veit alle menneske treng ein plass å kvile ut! Eg vonar du har din slik spesielle plass!

Då eg var unge, var eg ofte her i skogen og sjekka om det var sauar
som hadde lamma der. Det var innmark då.

Mai månad er ein månad kor ein ventar og ventar på at fonnene skal gå!

Posering anno 1985 (Foto: Jonathan).

Posering anno 2013! (Foto: Jonathan).

For ei enorm lykke det var for meg i pinsa å vise min australske ven,
Jonathan, Hoemsetra - som han berre hadde sett frå fergå!

Aleksander og mammaen der han likar seg aller, aller best!

Det er slik livet er best - når Ingvild kan lære seg å handtere eit fiskegarn
av bestefaren sin! 

Å finne kvile i vatnet!

Utsikta til fjella har alltid vore storslått. Kanskje i år er
det året kor eg kjem meg opp i fjellheimen att?

19.mai var det 28 år sidan eg vart konfirmert i Eikesdal
kapell - eitt år for tidleg, slik at eg hadde selskap på kyrkjegulvet!

Jonathan og eg møttes på ferga - BF Mardøla - ein haustdag i 1985. At eg
skal få kjenne lykka det er å ha ein så god ven på andre sida av kloden,
er mesta meir enn eg kan fatte!

Flomstore Fløtelva!

Dette er nok den viktigaste lærdommen eg har med meg
frå Hoemsetra!

Eg går aldri lei av denne utsikta! Mang ei sommarnatt ved kjøkkenbordet
har eg sitte og studert Goksøyra og tenkt små og store tankar om livet! 

Båten har alltid vore det viktigaste kommunikasjonsmidlet vårt med omverda!

PS! Tittelen på dette blogginnlegget er ei omskriving av tittelen på boka Eg helsar deg, Nordmør, som favorittforfattaren min, Anne Karin Elstad, skreiv som hylling til Nordmøre.

Når brydde du deg sist?

For nokre dagar sidan la eg ut dette biletet på facebookveggen min. Det var vel omtrent som venta den responsen eg fekk - det var nokså taust!

Eg er glad det var Håvard Tjora som kom med dette! Han er lærar, og han har vist sopass godt på tv kva han er god for, så det skal vere godt hald i det han kjem med!

Plikt seier han at det er! Som menneske i dette samfunnet har vi nokre plikter, for nokre er det sikkert fleire, for andre er det sikkert færre - kva veit eg?! Men kva plikter har vi som forelder?
- Jau, vi skal sørgje for at ungen vår kjem seg til skulen for å få den naudsynte opplæringa det er bestemt ein skal gjennom.
- Så har ein vel ei viss plikt om å lære ungen sin eit visst sett av skikkar og reglar ein lyt forhalde seg til i samfunnet! Alle bør til dømes ha ei viss forståing av kva som er rett og kva som er gale!

Sjølv har eg sett som min jobb nr 1 som forelder å oppdra ungane mine til å bli gudfryktige samfunnsengasjerte menneske. Eg vonar eg lykkes med den retninga på oppdraginga! Men plikt å gjere det er det vel ikkje, men eg trur det er ein god veg for borna mine.
Men Håvard Tjora seier at mi plikt som forelder er å sørgje for at andre born i klassa til borna mine blir inviterte heim! Det høyrest voldsomt ut! Korleis i vide verda skal eg vite om andre elevar i klassa blir invitert med heim til nokon eller ikkje?
For det første: Research! Spør ungen din! Eg trur dei fleste i ei klasse har rimeleg grei oversikt over om det er nokon som blir stadig invitert versus om det er nokon som aldri blir invitert til nokon andre. Å snakke med ungen sin på denne måten er å bry seg om sin eigen unge sitt ve og vel!
For det andre: Om ikkje ungen din veit noko, så er det vel kanskje nokon andre innom på besøk du kan snakke med! Å snakke med vennene til ungane mine synes eg faktisk er viktig! Eg vil då vite kven dei er i lag med og korleis dei har det!
Eg spurte jenta mi i fjor haust etter eit venninnebesøk om dei hadde spurt ho korleis ho hadde det og korleis sommaren hadde vore - det var jo fortsatt berre fire månader sidan pappaen hennar døydde. Nei, dei spurte ikkje om det... eg var vel ikkje spesielt forundra! Men skuffa - ja, det var eg!

Ja, eg vil faktisk vite noko om dei som er innom her! Eg vil gjerne vite om dei har det bra, om livet går stort sett bra heime hos dei, om dei har ferieplanar eller andre planar! Eg vil faktisk gjerne vere interessert i vennene til ungane mine på denne måten! Og det er ikkje fordi eg er nysgjerrig! For eg trur ikkje eg er noko meir nysgjerrig enn folk flest!

Nei, det handlar kort og greitt om å bry seg! Som min Runar sa ein gong om ei konkret sak: "Kva trur du dei vil seie viss dei ein gong spør deg "kvifor gjorde du ingen ting med det når du visste?" "
Ja, kva skal eg svare då viss eg blir konfrontert mange år etterpå på spørsmålet - kvifor gjorde du ingen ting?
Eg veit med meg sjølv at eg vil få problem med samvitet mitt om eg skulle ha svikta eit born på denne måten! Derfor seier eg det som eg meiner det:
Å invitere handlar om å INKLUDERE! Inkludering bryt ned barrierar, opner auge og ikkje minst: Å inkludere kan vere med på å forhindre mobbing og psykisk trakassering!
"Du skal ikke tåle så inderlig vel den urett som ikke rammer deg selv" (Arnulf Øverland).
Derfor kjem eg til å fortsetje med det! Eg kjem til å spørje ungane som er innom her om korleis dei har det, eg kjem til å spørje ungane mine om korleis dei andre ungane i klassen har det. Eg kjem til å fortsetje å bry meg på denne måten! Om eg ikkje har krefter, så skal eg gjere det likevel!

Så derfor spør eg frekt og freidig: Når inviterte du ein unge frå klassa til ungen din heim? Når spurte du sist korleis vennene til ungane dine har det? Når brydde du deg sist?
Viss du ikkje greier å tidfeste det, er mitt råd: Då kan du gjere noko med det i dag!

Omstrukturering i barnehagane og skulane i Sunndal

Onsdag vedtok Oppvekst- og Omsorgsutvalet i Sunndal å leggje ned tre skular og tre barnehagar. I eitt og same møte er det ei nokså dramatisk omstrukturering utvalet har vedtatt. 6.februar sitt vi med det endelege vedtaket etter kommunestyremøtet, og sjølv for ein vararepresentant til kommunestyret er det vel liten grunn til å tru anna enn at vedtaket som vart gjort onsdag blir oppretthaldt der og.

Ja, kva har så desse vedtaka å seie for den menige sunndaling? Det er sagt, og det er eit faktum at barnetalet er på veg nedover. Frå å vere rundt 100 elevar på kvart trinn, er ein snart nede i rundt 75 elevar, og ein kan vel vere einig i at det er ei "kjøle" trist utvikling for sunndalssamfunnet.
Viss ein skal kåre ein slags vinnar etter dagen i dag, så er det nok Gjøra! Dei fekk behalde både skulen og barnehagen - og det skulle berre mangle! På trass av eit lågt barnetal, vil tenestetilbodet til borna bli vidare oppretthaldt, og det er bra! Ungar som bur på fjellet skal sleppe å bli frakta ytterlegare 2,5-3 mil ekstra til skule og barnehage langt i frå sitt eige nærmiljø.
Grøabygda mister barnehagen sin! Med mesta 40 ungar i barnehagen, er det eit underleg argument at det er so mange born på Grøa at ein må flytte dei til den nye store barnehagen som skal etablerast på Furu! Når det gjeld barnehagane på Grøa og Gjøra, er det berre to år sidan dei blei vedtatt samanslått under fellesnamnet Malurten barnehage. No skal dei allereie skiljast att om 1 1/2 år - barnehagen på Gjøra blir ein del av oppvekstsenteret der med ein felles leiar for barnehagen og skulen, medan barnehagen på Grøa blir over og ut! Rundt 40 ungar skal fraktast med bil frå Grøa kvar morgon til Furu saman med mesta tilsvarande frå lengre ned i dalen. Eg tør ikkje tenkje på det trafikkaoset som skal bli ved lokala på Holssanden! Skal tru om utarbeiding av større parkeringsplass er rekna inn i talet 18 millionar kroner i renovering av dei to bygga og uteområdet!
Furu skole skal leggjast ned, og elevane der skal flyttast med buss til Sande skole. På grunn av rasfaren i mellom Sande og Furu, får elevane skyss året rundt. Det var i det minste ein god måte å få redusert biltrafikken rundt Sande skole på, og ein god måte å sikre trafikktryggleiken! Men likevel må eg no seie at det er for ille at ungar som treng å røre på seg kvar dag, skal få mindre fysisk aktivitet fordi dei vil bli bussa til skulen. Og for å seie det slik: Eg trur ikkje fonnene som går i perioden 1.mai til 1.oktober er nokon fare for korkje gåande eller syklande! Sopass erfaring har eg med snøfonner, at der trur eg at eg har mine ord i hevd!
I Øksendal skal skulen leggjast ned, men barnehagen skal oppretthaldast vidare - dog under styraren på Tredal barnehage si moderlege hand!
Villabyen barnehage skal leggjast ned. Bygget er i så dårleg stand, at det er vel tvilsomt om det skal gjerast noko meir med det. Frå denne barnehagen kjem den omtrentleg andre halvparten køyrande til den nye Furu barnehage - det er då trafikkaoset vil bli totalt  - tippar eg!
I Ålvundfjord og på Ålvundeid har omstruktureringa vore i gang ei stund. Barnehagane vart slått saman til Stortua barnehage med ei avdeling i kvar si bygd. Skulediskusjonen har gått ei stund både i bygdene og hos skulesjefen, og onsdag kom dommen: Skulane skal slåast saman til ein skule lokalisert i Ålvundfjord - sjølv om skulebygget på Ålvundeidet er større! Barnehagen i Ålvundfjord skal leggjast ned, og så blir det ein større barnehage på Ålvundeid.

Men kva har desse endringane å seie for bygdene?
I Øksendal vil ungane få gå på barnehage i nærmiljøet sitt, men når dei startar på skulen, vil dei komme i klasse med vesentleg fleire enn dei er vane med å vere saman med og som dei frå byrjinga av ikkje kjenner så godt.
Ungane frå Grøa vil vere i eit stort barnehagemiljø med ungar frå fleire bygder og grender, men når dei startar i skulen, vil det bli langt mindre - og tryggare (vil eg tru) - forhold enn dei var vane med på barnehagen. Det blir altså stikk motsatt av korleis ungane i Øksendal vil ha det.
Slik eg ser det, er det ungane i Ålvundfjord og på Ålvundeid som kjem best ut av det. Heilt uavhengig av kor skule og barnehage er lokalisert, vil ungane vere saman som eit kull frå dei startar i ung alder i barnehagen og til dei går ut av barneskulen. Det trur eg gir eit godt grunnlag for livet vidare!
Med jamne mellomrom blir plana for overgangen frå barnehage til skule henta fram for revidering hos politikarane. Viss rådmannen sine forslag blir vedtatt i kommunestyremøtet 6.februar, vil eg foreslå at barnehage- og skulesjefane sett seg ned snarast og startar revideringsarbeidet med desse. No blir slike planar viktigare enn nokon gong!

Og forresten: Når alt rådmannen var i gang med å omstrukturere skulane og barnehagane i kommunen: Kvifor gjorde han ikkje og eit grep i administrasjonen - kommunen si "heilage ku"?! Det måtte vel vere på tide å omstrukturere frå to sjefar (for dei dårlege tidene) til ein sjef! Når vil rådmannen tore å ta eit slikt omfattande grep? Eg berre spør!
NB! Om du lurer: Sunndal KrF tar stilling til omstruktureringa i årsmøtet 4.februar. Vi tek gjerne i mot innspel og ytterlegare synspunkt :)